Հայաստանի անշարժ գույքում ներդրումները հետաքրքրում են ինչպես տեղական գնորդներին, այնպես էլ այն մարդկանց, ովքեր դիտարկում են Հայաստանը բնակվելու, վարձակալությունից եկամուտ ստանալու կամ կապիտալը պահպանելու համար։ Ամենից հաճախ ուշադրությունը կենտրոնանում է Երևանի վրա, քանի որ այստեղ են աշխատատեղերը, համալսարանները, բիզնես ակտիվությունը, զբոսաշրջությունը և բնակարանների նկատմամբ պահանջարկի մեծ մասը։
Անշարժ գույքի հիմնական առավելությունն այն է, որ այն հասկանալի ակտիվ է։ Բարդ ֆինանսական գործիքների համեմատ՝ բնակարանը, տունը կամ կոմերցիոն տարածքը ունեն ֆիզիկական ձև, կոնկրետ հասցե և գործնական նշանակություն։ Այդ գույքը կարելի է օգտագործել բնակվելու համար, տալ վարձակալության կամ հետագայում վաճառել։
Տարածված տարբերակներից մեկը բնակարան գնելն է երկարաժամկետ վարձակալության համար։ Այս մոտեցումը կարող է հետաքրքիր լինել այն շրջաններում, որտեղ կա պահանջարկ ուսանողների, մասնագետների, ընտանիքների և Երևան երկար ժամանակով տեղափոխվող մարդկանց կողմից։ Այս ռազմավարության համար կարևոր են տրանսպորտը, շենքի վիճակը, վերանորոգումը, կահույքը, ջեռուցումը և շրջանի հարմարավետությունը։
Մեկ այլ տարբերակ է օրավարձով վարձակալությունը։ Այն կարող է արդիական լինել կենտրոնին, զբոսաշրջային վայրերին, բիզնես գոտիներին և տրանսպորտին մոտ գտնվող գույքի համար։ Սակայն այս ձևաչափը պահանջում է ավելի շատ կազմակերպչական աշխատանք՝ հյուրերի ընդունում, մաքրություն, հաղորդակցություն, վերանորոգում և հայտարարության առաջխաղացում։
Գնելուց առաջ ներդրողը պետք է հաշվարկի ոչ միայն գույքի գինը, այլև լրացուցիչ ծախսերը։ Դրանք կարող են ներառել վերանորոգում, կահույք, տեխնիկա, հարկեր, կոմունալ վճարներ, շենքի սպասարկում, հնարավոր ժամանակահատվածներ առանց վարձակալի և գործարքի ձևակերպման ծախսեր։
Կարևոր է նաև իրացվելիությունը։ Իրացվելիությունը նշանակում է գույքը համեմատաբար արագ և շուկայական նորմալ գնով վաճառելու հնարավորություն։ Պահանջված շրջանում գտնվող, հստակ փաստաթղթերով և լավ վիճակում գտնվող բնակարանը սովորաբար ավելի իրացվելի է, քան իրավական խնդիրներով, անհարմար դիրքով կամ չափազանց բարձր գնով գույքը։
Ռիսկերը նույնպես պետք է հաշվի առնել առանձին։ Անշարժ գույքի գները կարող են աճել, բայց դա երաշխավորված չէ։ Շուկայի վրա ազդում են պահանջարկը, հիփոթեքային վարկավորումը, բնակչության եկամուտները, նոր կառուցապատումը, միգրացիան, զբոսաշրջությունը և ընդհանուր տնտեսական իրավիճակը։ Այդ պատճառով գնումը պետք է գնահատել ոչ միայն զգացմունքներով, այլ նաև հաշվարկներով։
Հայաստանի անշարժ գույքում ներդրումը կարող է խելամիտ որոշում լինել, եթե գնորդը հասկանում է գնման նպատակը, ստուգում է փաստաթղթերը, համեմատում է շրջանները և նախապես հաշվարկում է ծախսերը։ Ամենաանվտանգ մոտեցումը “արագ շահույթ” չփնտրելն է, այլ որակյալ գույք ընտրելը՝ հստակ նշանակությամբ և իրական պահանջարկով։
Աղբյուրներ
Հայաստանի Կենտրոնական բանկ; Հայաստանի Հանրապետության վիճակագրական կոմիտե / Armstat։