Հայաստանում անշարժ գույք գնելը միայն բնակարան, տուն կամ կոմերցիոն տարածք ընտրելու գործընթաց չէ։ Գնորդը պետք է նախապես հասկանա, թե ինչպես է իրականացվում գործարքը, ինչ փաստաթղթեր է պետք ստուգել և ինչու է սեփականության իրավունքի պետական գրանցումը պարտադիր փուլ։
Առաջին քայլը գնման նպատակը հստակեցնելն է։ Անշարժ գույքը կարող է գնվել բնակվելու, վարձակալության տալու, կապիտալը պահպանելու կամ հետագայում վաճառելու նպատակով։ Նպատակից կախված են քաղաքի, շրջանի, մակերեսի, գույքի վիճակի և բյուջեի ընտրությունը։ Օրինակ՝ անձնական բնակության համար բնակարանը պետք է հարմար լինի ամենօրյա կյանքի համար, իսկ վարձակալության համար նախատեսված գույքը պետք է գնահատվի պահանջարկի, դիրքի և հնարավոր ծախսերի տեսանկյունից։
Երկրորդ քայլը գույքի ստուգումն է։ Գնորդը պետք է ուշադրություն դարձնի շենքի վիճակին, կոմունիկացիաներին, ջեռուցմանը, փաստաթղթերին, փաստացի մակերեսին, հնարավոր պարտքերին և իրավական սահմանափակումներին։ Կարևոր է համոզվել, որ վաճառողը իսկապես ունի տվյալ գույքը վաճառելու իրավունք, իսկ գույքի տվյալները համապատասխանում են պաշտոնական գրանցումներին։
Երրորդ քայլը գործարքի ճիշտ ձևակերպումն է։ Պայմանները համաձայնեցնելուց հետո կողմերը անցնում են գործարքի իրավական փուլին։ Հայաստանում անշարժ գույքի նկատմամբ իրավունքներն ու սահմանափակումները գրանցվում են Կադաստրի կոմիտեի միջոցով։ Պետական գրանցումը կարող է վերաբերվել սեփականության իրավունքին, օգտագործման իրավունքին, հիփոթեքին, սերվիտուտին և անշարժ գույքի հետ կապված այլ իրավունքներին։
Չորրորդ քայլը սեփականության իրավունքի գրանցումն է։ Կադաստրի կոմիտեի տեղեկության համաձայն՝ գրանցման դիմումը կարելի է ներկայացնել սպասարկման գրասենյակի միջոցով կամ առցանց համակարգով։ Hartak պետական ծառայությունների պաշտոնական հարթակում նաև նշվում է, որ սեփականության իրավունքի գրանցման համար նախատեսված են պետական տուրք և ծառայության վճար, իսկ վկայականի ստանդարտ տրամադրման ժամկետը կազմում է մի քանի աշխատանքային օր։
Հինգերորդ քայլը գործարքի բոլոր փաստաթղթերի պահպանումն է։ Գնորդին ցանկալի է պահպանել պայմանագիրը, գրանցման հաստատումը, վճարման փաստաթղթերը և գույքի հետ կապված այլ նյութերը։ Դրանք կարող են անհրաժեշտ լինել հետագայում վաճառքի, վարձակալության, ժառանգության կամ հնարավոր վեճերի լուծման ժամանակ։
Անշարժ գույքի գնումը լուրջ ֆինանսական որոշում է։ Այդ պատճառով պետք չէ շտապել միայն գեղեցիկ լուսանկարների կամ գրավիչ գնի պատճառով։ Գույքի, փաստաթղթերի և գործարքի պայմանների ուշադիր ստուգումը օգնում է գնումը դարձնել ավելի անվտանգ և կանխատեսելի։
Աղբյուրներ
Հայաստանի Կադաստրի կոմիտե; Hartak պետական ծառայությունների պաշտոնական հարթակ։